Bu yazı, yalnızca STRATCOM konuşmasının bir değerlendirmesi değil. Yaklaşık üç yıldır Kalın’ın açık kaynaklardaki konuşmalarını, yazılarını, röportajlarını topladım. Her birini kapalı kaynaklardan edindiğim bilgilerle yan yana koydum. Milli İstihbarat Akademisi metinleri, MİT’in 99. yıl yazıları, STRATCOM oturumları ve yurt dışı temasların arka planı; hepsi aynı masada.

Çıkan tablo tek bir cümleyle özetlenebilir: Türk istihbaratı yeni bir evreye geçti. Bu evrenin beş ana damarı var ve yazının omurgası bu beş damarın üzerinde yükseliyor:

Birincisi. MİT önleyici istihbarata geçiyor. Olaydan sonra değil, olay olmadan devreye giren bir yapı kuruluyor.

İkincisi. Siber vatan, yeni nesil kontr-espiyonaj ve yapay zekâ; beş yılın üç yeni ekseni.

Üçüncüsü. İstihbarat diplomasisi artık bir tercih değil; doğrudan doktrin. Uluslararası literatür buna “Kalın Vizyonu” artık diyor.

Dördüncüsü. Türk istihbaratı kendi kavram setini kuruyor. Artık dünya liginde, kendi imzasıyla yer alma vakti.

Beşincisi. Teşkilatta son üst düzey atamalar, önümüzdeki dönemde hem operasyonel keskinliğin hem diplomatik ağırlığın aynı anda artacağının işareti.

Şimdi bu beş damarı, Kalın’ın satırları üzerinden tek tek açıyorum.

YİRMİ YILLIK BİR TAKİBİN VERDİĞİ GÖZ

Yirmi yıldır istihbarat dünyasını takip ediyorum. Sabah Gazetesi’nde tam 12 yıl Özel İstihbarat Müdürlüğü yaptım. Sahada, yurt içi ve yurt dışında yüzlerce istihbarat haberine imza attım. Devlet operasyonlarının perde arkasını yazdım. O yüzden bu yazıda teorik bir değerlendirme değil, sahanın dilini ve yaşananları bizzat göreceksiniz.

Saha derken neyi kastettiğimi anlatayım. En çarpıcı dosyalarımdan biri Devrimci Karargâh oldu. 26 Aralık 2011’deki “Karargâh’ı MİT çökertti” SABAH’taki manşetin ardından örgütün Avrupa ayağını deşifre etmek için sahaya indik. Yaklaşık iki yıl sürdü. On kişilik özel istihbarat ekibimle Avrupa’ya dağıldık. 1 Mayıslar başta olmak üzere sosyalist akımların takvimindeki her kritik günü Avrupa’da yerinde takip ettik. Muhtemel olasılıkları tek tek hesapladık. Hücre evlerinin izini bir bir sürdük. İsviçre Zürih’ten Hollanda ve Almanya’ya uzanan bir ağı sabırla çözdük. 16-17 Ekim 2013’te Sabah’ın manşetlerine “Ve İşte Hayalet” ile “İşte Devrimci Karargâh’ın Beyni” başlıklarını taşıdım. Türk istihbarat birimlerinde bile güncel fotoğrafı olmayan örgüt lideri Serdar Kaya ilk kez görüntülendi. O günden bugüne bana kalan ders net: İstihbaratı masadan değil sahadan anlarsınız.

PEKİ SERDAR KAYA KİMDİ?

“Bu kişi kim?” sorusu akla gelebilir; kısaca hatırlatayım. 1955 doğumlu Serdar Kaya, eski sol hareketlerden gelen, 1998’deki gıyabi tutuklama kararıyla Almanya’ya kaçan ve Devrimci Karargâh’ı kuran bir örgüt lideriydi. Hem siyasi lideri, hem teorisyeni. Örgütün sicili ağırdı: İki emniyet görevlisinin şehit edilmesi, on bir polisin yaralanması, Selimiye Kışlası ve AK Parti İstanbul İl Başkanlığı binasına yönelik bombalama girişimleri. Bir dava kapsamında polis şefi Hanefi Avcı’nın ilişkilendirilmesi ise sonradan ortaya çıktığı üzere FETÖ’nün kurgusu olan bir kumpastan ibaretti; bunu ayrıca belirtmek gerekir. Kaya, İnterpol difüzyon kararıyla aranmasına rağmen Almanya’da elini kolunu sallayarak yıllardır yaşıyordu. Merkezi Nürnberg’di ama Berlin’de de çok gizli bir adresi vardı; Almanya’dan İsviçre’ye oradan Hollanda’ya uzanan bir Avrupa ağının başındaydı.

HABERİN SONUCU: ÖRGÜT KENDİNİ DONDURDU!

Bu satırları yalnızca bir gazetecilik başarısı olarak yazmıyorum; dolaylı olarak bir güvenlik ve istihbarat başarısını da beraberinde doğurdu. “Ve İşte Hayalet” manşetinin hemen ardından Devrimci Karargâh Silahlı Terör Örgütü, haberin yayınlanmasından bir gün sonra kendi resmi internet sitesinden özel bir açıklama yaptı. Kaya, kendi imzasıyla, Türkiye devletine bağlı istihbarat örgütünün kendisine verdiği mesajı anladığını söyledi. Örgüt o günden itibaren terör faaliyetlerini fiilen durdurdu; 2013 sonrasında Türkiye’de yeni bir silahlı eylem yapmadı. İki yıllık sabırlı bir saha takibi, bir gazete haberine dönüştüğünde bile koca bir terör örgütünü susturabiliyordu. Buradan çıkarılacak ders nettir: Doğru yapılmış saha takibi, bazen en kalın raporlardan daha güçlü bir önleyici savunma yaratır. Teşkilat Başkanı Kalın’ın bugün STRATCOM’da “riskleri tehdide dönüşmeden bertaraf ediyoruz” derken kastettiği refleks, aslında iyi istihbaratçılığın çalıştığı zemindir.

BERLİN’DE EKSİ BEŞ DERECEDE ZATÜRİYYE OLMAK

Takibin son haftalarında çemberi iyice daraltmıştık. Berlin’deydik. Hava eksi beş dereceydi. Örgüt liderine yönelik fiziki takibi günlerce dondurucu sokaklarda sürdürdük. Bir noktada artık vücudum dayanamayarak pes etti; zatürreye yakalanmıştım. Türkiye’ye dönmek, iki yıllık operasyonu çöpe atmak demekti. Hedefe bir adım uzaklıktaydık. Operatif görevin başından ayrılmam mümkün değildi.

Önce Berlin’deki bir Alman hastanesine gittim. Doktorlar, ciğerlerimin çok kötüleştiğini, tedavimin uzun süreceğini, Türkiye’ye mutlaka dönüp tedaviyi orada tamamlamam gerektiğini söylediler. Dönemezdim. Ama tedavi olmazsam ayakta da kalamazdım. İki mecburiyet arasına adeta sıkışmıştım ve üçüncü bir yol bulmak zorundaydım. Berlin’de yaşayan, Suriye’den kaçmış kaçak bir doktoru buldum. acilen tedavi olmam gerektiğini söyledi. Ama Doktor kaçak hasta da kaçaktı. Reçete yazamıyordu. ihtiyacım olan penisilini doktorla yaptığımız bir kurguyla çakma bir isim üzerinden ihtiyacım olan ilacı eczaneden aldım. Her gün o doktorun yanına gidip iğnelerimi gizli gizli yaptırdım. Saha da hem kaçak bir hastaydım hem de takipçi. Görevimin başından bir an bile ayrılmadım. Sonunda Kaya’yı iki yılın sonunda Berlin’de görüntüledik, örgütün tüm hücre ağlarını tek tek belgeledik.

NUREMBERG’TE ÖLÜMLE BURUN BURUNA

Aynı operasyonun başka bir sahnesi Nuremberg’de yaşandı. DK hücre evinin takibi için ekip arkadaşımı takip için kullandığımız bir aracın bagajına görünmeyecek şekilde yerleştirdik. Bagajda küçük bir delik açmıştık; oradan hücre evini görüntüleyecekti. Ön kaputu açtım, bir kabloyu söktüm. Amaç arızalanmış ve yolda kalmış araç süsü vermekti. Dörtlüleri açarak sözde tamirci aramaya çıkmıştım. Camlar kapalı halde kapıları kilitledim, ana caddede bir tur atarak önceden belirlediğimiz karşı duraktaki keşif faaliyeti için yerime geçtim.

O gün hava beklediğimizden sıcak çıktı. Takip ve bekleme uzadı. Gazeteci arkadaşıma mesaj attım; cevap yok. Bir daha attım; yine yok. Aradım; ses gelmedi. İçime bir his düştü. Hemen araca koştum. Kapıyı açtığımda arkadaşım bagajda havasızlıktan bayılmış, ölmek üzereydi. Onu anında dışarı çıkardım, hava almasını sağladım. Sonradan düşündüğümde içim titredi: Birkaç dakika daha gecikseydim boğularak ölecekti. Hayatını kıl payı kurtardık.

Bu anekdotu bir kahramanlık anlatımı için değil, sahada yaşanan bir gerçeği ortaya koymak için paylaşıyorum. Türk istihbaratı bir zamanlar yabancı servislerin adeta arka bahçesiydi. Bugün o yapı tamamen yıkıldı. Çünkü artık şu doktrin resmen kabul edildi: Kendi istihbaratını kendin kurmak zorundasın; yoksa sahada var olamazsın. Teşkilat Başkanı İbrahim Kalın’ın 3 yıllık döneminde MİT’in yurt dışı saha kapasitesi her geçen gün çarpan etkisiyle yükselişini sürdürüyor…

SALONDA NELER SÖYLEDİ

28 Mart günü STRATCOM 2026 Zirvesi için Kalın sahneye çıktığında arkasında şu cümle yazıyordu: “Uluslararası Sistemde Kırılma: Krizler, Anlatılar ve Düzen Arayışı.” Salonda diplomatlar vardı, istihbaratçılar vardı, akademisyenler vardı. Ben Kalın’ın cümlelerinin hangi cenaha, hangi mesajla gittiğini istihbari mantıkla okumaya çalıştım. Not aldım. Kenarlara işaret koydum. Sayın Kalın’ın açıklamalarını yeniden ve bir daha yeniden okudum. Yirmi yıllık tecrübemden öğrendiğim şu: Bir istihbarat başkanının söylediği kadar söylemediği de önemlidir. Kalın’ın STRATCOM konuşması tam böyle bir metindi. Bu bir değerlendirme değil, açık bir yol haritasıydı.

Bir istihbarat analisti gözüyle baktığımda, bu konuşmanın yedi katmanı olduğunu gördüm. Şimdi her katmanı tek tek açıyorum.

BİRİNCİ KATMAN: BİLGİNİN KALİTESİ

Kalın, toplanan istihbari bilginin niceliksel değil niteliksel analiziyle ilerlediklerini söyledi; büyük veriyi stratejik istihbarata dönüştürdüklerini anlattı.

Bu cümleyi duyar duymaz not defterime şunu yazdım: “Klasik MİT bitti.” Eskiden başarı kriteri tekti: “Ne kadar çok bilgi topluyorsun?” Şimdi mesele değişti. Kalın’ın tarif ettiği yapı; veri yığınını işleyebilen, yorumlayabilen, onu devlet aklına çevirebilen bir analiz makinesi. Raporu sayfalarca kalın olan değil, raporu akıllı olan teşkilat. Bu cümle basit bir ifade değil; Teşkilatta uzun yıllara yayılacak bir kültür değişiminin ilanıydı.

ATASAGUN DÖNEMİ VE DOĞRULAMA SKANDALI

Bu dönüşümün boyutunu kavramak için biraz geriye bakmak gerekiyor. Şenkal Atasagun’un MİT Müsteşarlığı döneminde yaşanan en büyük zafiyet şuydu: Devletin resmi istihbarat arşivi, doğrulanmamış bilgilere açık tutuldu. Savunma hattı zayıftı. Dışarıdan posta yoluyla gönderilen “Ergenekon ihbar CD’leri”; kaynağı teyit edilmeden, gerçekliği sorgulanmadan, çapraz kontrolü yapılmadan maalesef resmi MİT arşivine doğruymuş gibi yerleştirildi. Bu, istihbarat tarihinin görebileceği en ağır skandallardan biridir. Çünkü bir servisin arşivi, devletin en güvenli hafızasıdır. Oraya giren her belge resmi kayıt hükmündedir. Doğrulanmamış bir CD’yi oraya koymak, yalanı devletin sicili haline getirmek demektir.

İşte tam bu yüzden istihbaratın patronu kimdir, nasıl düşünür, hangi belgeyi hangi süzgeçten geçirir sorusu hayati önem taşır. Bir MİT Başkanı, teşkilata ulaşan her bilgiyi arşive almadan önce şu soruları sormak zorundadır: “Bu kaynak güvenilir mi? Bu belge kurgu mu? Arkasında kim var?” Aksi halde teşkilat; düşman servislerin, FETÖ gibi paralel yapıların posta kutusuna döner. Atasagun döneminde yaşanan tam olarak budur. İleride ayrı bir yazımda, bu doğrulanmamış arşiv kayıtlarının Özel Yetkili Savcı Zekeriya Öz üzerinden resmi yollarla nasıl “devlet belgesine” dönüştürüldüğünü ve Ergenekon kumpasının resmi zemininin nasıl atıldığını, birinci elden tanıklığımla ayrıntılı biçimde anlatacağım.

Kalın döneminin “önleyici istihbarat” ve “niteliksel analiz” vurgularının ne kadar kritik bir kırılmayı ifade ettiğini, ancak o dönemin fotoğrafını hatırlayınca görebilirsiniz. MİT’in gelen her bilgiyi arşive olduğu gibi kaydettiği dönemden, bugün o bilgiyi sorgulayan zeka ile çapraz doğrulayan, niteliksel analizden geçiren ve ancak ondan sonra kayda alan yapıya geçiş; basit bir “reform” değildir. Bu, devletin hafızasını yeniden kuran bir dönüşümdür.

BARANSU DÖNEMİ VE MİT’İ ZAYIFLATMA PLANI

Dönüşümün ağırlığını anlamak için bir hatırlatma daha gerekli. MİT’in Türk Hava Yolları başta olmak üzere devletin resmî kurumlarının veritabanlarına erişimini sağlayacak yasal düzenleme sürecini hatırlayın. O günlerde, bugün hala tutuklu olan FETÖ’cü gazeteci Mehmet Baransu’nun Taraf Gazetesi’nde MİT aleyhine onlarca yazısı, makalesi çıktı. “MİT bizi izliyor”, “MİT Türk Hava Yolları’ndaki verilere neden erişmek istiyor” türünden manşetler arka arkaya savruldu.

Arka planda çok net bir plan vardı. Devletin kendi resmi kurumlarının veri tabanlarına bile ulaşmasına tahammül edemeyen bir küresel akıl, Türk istihbaratını kendi ülkesinin verilerinden yoksun bırakmak istiyordu. Amaç basitti: MİT güçlenmesin. Çünkü güçlü bir Türk istihbaratı, o küresel aklın Türkiye’deki harekat alanını daraltacaktı. Baransu’nun o dönemki yazı dizisi, FETÖ’nün devleti kendi istihbarat aklından mahrum bırakma planının açık belgesidir.

Bugün tablo tersine dönmüş durumda. MİT artık 80 milyonluk bir ülkenin veri mimarisini bütünsel biçimde analiz eden; önleyici istihbarat ve kontr-espiyonaj üreten bir kuruma dönüştü. Bir zamanlar resmi kurum verilerine erişmesine bile tahammül edemeyenler, bugün MİT’in yapay zeka entegre veri analiz mimarisini izlemek zorunda. O dış akıl artık yıkıldı. Bu, Türk istihbarat tarihinin en büyük sessiz zaferlerinden biridir.

İKİNCİ KATMAN: ÖNLEYİCİ İSTİHBARAT

Kalın, Teşkilat’ın önleyici istihbarat anlayışıyla çalıştığını söyledi.

Bu cümlenin ağırlığını ancak yıllardır bu alanı takip edenler kavrayabilir. Çünkü bu, Teşkilat’ın tarihsel doktrininin kökten değişimidir. Yıllarca MİT, olaydan sonra devreye giren bir yapıydı. Saldırı olurdu, analiz başlardı. Casus yakalanırdı, ağ deşifre edilirdi. Kalın’ın kurduğu cümle ise tam tersini söylüyor: Olay olmadan önleyen teşkilat. Bu dönüşümün ilk kıpırtılarını Fidan döneminin son iki yılında fark etmiştim. Kalın döneminde artık resmi doktrin haline geldi.

Ben bu önleyici mantığı yakından biliyorum; çünkü gazetecilikte de aynı yöntem işler. Saha bilgisini topla, doğrula, analiz et, ertesi günün manşetini önceden görerek yaz. Eskiden MİT eline gelen bilgileri çoğu zaman arşiv bilgisi olarak kaydederdi. Bugün ise saha bilgisini henüz olmamış olasılıklar üzerinden değerlendiriyor. Tehdide dönüşmeden reçetesini hazırlıyor. Artık bu mantığın MİT’in kurumsal doktrinine dönüştüğünü görüyorum.

ÜÇÜNCÜ KATMAN: AJAN AĞLARI

Kalın, geçtiğimiz yıllarda ülkemize karşı kurulan ajan ağlarının tek tek deşifre edilmeye başlandığını söyledi. Espiyonajın yeni yöntemlerini sıraladı: Paravan şirketler, organize suç çeteleri, özel dedektifler.

Burada şu sinyali aldım: MİT artık klasik kontr-espiyonaj anlayışının dışına çıktı. Yıllardır yazıyorum. İran operasyonları, Mossad ajan ağları, Rus hatları Türkiye’de hep klasik yöntemlerle izlenirdi. Son 7 yılda yöntemler kökten değişti. Artık karşınızdaki casus takım elbiseli adam değil. Bir muhasebeci, bir özel dedektif ya da bir organize suç çetesi elemanı olabilir. Kalın bu cümleyle şunu söylüyor: “Biz de artık onları yakalayacak yeni bir teşkilatız.”

DÖRDÜNCÜ KATMAN: SİBER VATAN

Kalın, vatan savunmasının sadece fiziki sınırla sınırlı olmadığını belirtti; “siber vatan” kavramını özellikle vurguladı.

Bu kavramın Türk istihbarat literatürüne girişini adım adım izledim. Fidan döneminin son yıllarında Siber Güvenlik Başkanlığı’nın ağırlığı belirgin biçimde artmıştı. Kalın ise bu yapıyı doktriner bir kavrama dönüştürdü. Artık sadece kara, deniz, hava değil; sunucular, veri merkezleri, telekomünikasyon altyapısı, hatta vatandaşın cep telefonu da vatan toprağı. Kalın’ın bu kavramı telaffuz etmesi, Türkiye’nin siber alanda artık savunmadan inisiyatife geçtiğinin en net mesajıdır.

BEŞİNCİ KATMAN: FİDAN’DAN KALIN’A

Bu noktada durup önemli bir tespit yapmak lazım. Kalın’ın söylediklerini anlamak için, Fidan’dan devraldığı mirası bilmek şart. O mirasın matematiksel anahtarı da 1999 yılında yazılmış bir belgedir.

1999 BİLKENT TEZİ: BUGÜNÜN MİT’İNİN PLANI

Fidan’ın MİT’i nasıl dönüştürdüğünü anlamak isteyen her gazeteci, o dönem 31 yaşında bir astsubay olan Hakan Fidan’ın Mayıs 1999’da Bilkent Üniversitesi’nde tez danışmanı Dr. Mustafa Kibaroğlu yönetiminde kaleme aldığı 86 sayfalık yüksek lisans tezini okumalıdır. Tezin başlığı: “İstihbarat ve Dış Politika: İngiliz, Amerikan ve Türk İstihbarat Sistemlerinin Mukayesesi.”

Ben bu tezi Aralık 2012’de bizzat Bilkent’e giderek okudum. Fidan o dönemde 27 Mayıs 2010’dan beri MİT Müsteşarlığı görevindeydi ve 7 Şubat 2012’deki MİT kumpası çerçevesinde tutuklama girişiminin ardından bizzat dönemin Başbakanı olan Erdoğan’ın ağzından “sır küpü” olarak anılmaya başlanmıştı. Türkiye’de bu tezi ilk okuyan gazetecilerden biri oldum. Kıymetli gazeteci arkadaşım Ferhat Ünlü ile birlikte tezi satır satır analiz ettik. Ünlü’nün “Yeni devletin sır küpü” ve “Devletin sır küpü Hakan Fidan” başlıklı Sabah yazıları, bizim Bilkent ziyaretimizden yaklaşık bir ay sonra, Ocak 2013’te yayımlandı.

Tezi elimize aldığımızda şunu fark ettik: Karşımızda 31 yaşında bir astsubayın yazdığı sıradan bir ders kitabı yoktu. Elimizde Türk istihbaratının yol haritası vardı. Tezde üç katman iç içe örülmüştü. Birincide dünya istihbarat tarihinin üç ekolü karşılaştırılıyordu: İngiliz, Amerikan, Sovyet. İkincide Türk istihbaratının bu üçünden hangisine yakın durduğu analiz ediliyordu. Üçüncüde ise çok daha kıymetli bir şey vardı: Türk istihbaratının ne yöne evrilmesi gerektiğine dair somut öneriler.

Bizi asıl heyecanlandıran üçüncü katmandı. Çünkü Fidan sadece teşhis koymuyordu; reçete de yazıyordu. Reçetesi çok net ve bir o kadar cesurdu: Türk istihbaratı Sovyet ekolünün kalıntılarından sıyrılmalı, Anglo-Sakson modeline yaklaşmalı, dış istihbarat güçlendirilmeli, zamanla iç ve dış istihbarat iki ayrı teşkilat olarak yapılandırılmalıydı.

Ama tam bu noktada Fidan, Türkiye’nin kendine özgü koşuluna dair çok keskin bir uyarı yapıyordu: Bu topraklarda dış güvenliğin her zaman bir iç boyutu da vardır. Bu yüzden ikisini aniden, tamamen ayırmak riskliydi. Geçiş dönemi için akıllı bir çözüm öneriyordu: MİT bünyesinde iç ve dış istihbaratı yürüten ayrı birimler kurulmalıydı. Bu tek cümle, yıllar sonra Fidan’ın MİT’te hayata geçirdiği yapının matematiksel anahtarıdır. Bugün MİT bünyesindeki “Dış Operasyonlar Başkanlığı” ile içerideki “Güvenlik İstihbaratı” yapısı arasındaki kurgu, tam olarak o tezde çizilen modelin canlı halidir.

O gün Bilkent’ten çıkarken Ferhat’la ben birbirimize şöyle demiştik: Bu tezi yazan adam MİT’i nasıl dönüştüreceğini resmen kağıda dökmüş; 11 yıl sonra MİT Müsteşarı koltuğuna oturduğunda ise ne yapacağını çok önceden ilan etmişti.

“İyi istihbarat, her zaman iyi dış politikayı garanti etmez. Ama kötü istihbarat, yanlış politika doğurur.”

HAKAN FİDAN, 1999 BİLKENT YÜKSEK LİSANS TEZİ

Bu tek cümle aslında Fidan döneminin 13 yıllık doktrinini özetliyor. Kalın döneminde gördüklerimizin temeli de burada yatıyor. MİT’in Dış Operasyonlar Başkanlığı, sınır ötesi operasyonlardan uluslararası istihbarat temaslarına, FETÖ ile mücadeleden PKK/YPG hattına kadar geniş bir alanda tarihsel bir sıçrama yaşadı. Fidan sessizdi, sesini bile duymazdık. Ama sahada imzası her yerdeydi. Kalın ise bu devasa operatif gücün üzerine diplomatik bir katman daha çıkıyor. MİT artık yalnızca sahada değil, masada da konuşuyor. Fidan döneminde sesi duyulmayan Teşkilat, Kalın döneminde masada görünür hale geldi. Bu bir zayıflık işareti değil; tam aksine, yeni bir stratejinin izidir. Fidan sahayı kurdu; Kalın o sahadan masaya köprü inşa etti.

Son dönemdeki üst düzey atamalar da Teşkilat’ın önümüzdeki süreçte daha da güçleneceğinin, sahada daha operatif bir refleks kazanacağının habercisi. Yirmi yıllık takibe dayanarak şunu öngördüğümü söyleyebilirim: MİT, önümüzdeki dönemde hem operasyonel keskinliğini hem diplomatik ağırlığını aynı anda artıran nadir servislerden biri olacak.

Dış istihbarat meselesinde birinci elden tanıklığımla bir karşılaştırma yapmak istiyorum. Serdar Kaya gibi yurt dışı dosyalarda eskiden şu tabloyla karşılaşırdım: MİT’in dış misyonlardaki elemanları, maalesef söylemek zorundayım, konsolosluktan burunlarını bile dışarı çıkarmakta çekingendi. Sahada dolaşan, temas kuran, elemanlama yapan, hücre evi takip eden istihbaratçılar maalesef yoktu. Teşkilat’ın yurt dışı saha refleksinde tarihsel bir zaaf vardı. Bugün ise tablo kökten değişti. Dış Operasyonlar Başkanlığı (DOB) çatısı altında kurulan çok katmanlı gizli yapılar, Kalın döneminde en üst saha kapasitesine ulaştı. Artık sahada MİT var. Görünür, temas kuran, risk alan, operasyon yürüten bir Türk istihbaratı var. Bu dönüşümü kelimelerden değil, eskiden o sahalarda tek başına yalnız yürümüş bir istihbaratçı gazeteci olarak söylüyorum.

UÇAKTAKİ O DİYALOG

Bu noktada hiç unutamadığım bir anekdotu paylaşmak istiyorum. 17 Kasım 2023’teki günübirlik Almanya Berlin ziyaretinde, uçağımız Avrupa semalarında uçarken Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’a o dönem yaptığım haberleri anlatıyordum. FETÖ, PKK ve diğer terör örgütlerinin Avrupa’daki yapılanmalarına ilişkin haberlerim, örgütlerin hücre adreslerine kadar indiğim saha takipleri Cumhurbaşkanımızın dikkatini çekmişti. Kalın, o tarihte MİT Başkanlığı görevini beş ay önce devralmış, göreve henüz yeni başlamıştı.

Cumhurbaşkanımız o esnada bana dönerek şunları söyledi: “Abdurrahman, sen istihbarat dünyasını iyi okuyabilen, iyi bir istihbaratçı gazetecisin.” Kalın’ın da yanında olduğu bu anda kendisine teşekkür ettim. Bir gazeteci için devletin en tepesinden gelen böyle bir değerlendirmenin ağırlığı tarif edilemez. Hemen ardından Sayın Cumhurbaşkanımız, MİT Başkanı Kalın’a döndü:

“İbrahim, Abdurrahman dünyanın her yerinde bu Fetullahçıları buluyor, görüntülüyor, adreslerini tespit ediyor. Siz de bunları yakalayıp ülkeye getirin.”

▪️Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan

Kalın dönüp cevap verdi: “Anlaşıldı efendim, bu konuda çalışmalarımızı daha da arttıracağız.” O an uçakta tanık olduğum bu kısa diyalog, aslında Kalın’ın MİT Başkanlığı döneminin FETULLAHÇI Terör Örgütüne yönelik ilk yıl talimatlarından biri niteliğindeydi. Cumhurbaşkanımızın, göreve yeni başlamış bir MİT Başkanı’na hedef koyması; Kalın’ın bu hedefi aynı saniye kabullenip “daha da arttıracağız” demesi. Sonraki iki yılda Avrupa alanı olmasa bile FETÖ firarilerinin dünyanın dört bir yanından tek tek yakalanıp Türkiye’ye getirildiği operasyonların arka planında bu irade vardır. Avrupa semalarında söylenen o cümle, sonraki dönemde MİT’in onlarca başarılı yurt dışı operasyonuyla hayata geçti. Bu dönüşümün kıvılcımının atıldığı anlardan birine bizzat tanık olmak, benim için ayrı bir gurur kaynağı.

ALTINCI KATMAN: İSTİHBARAT DİPLOMASİSİ

Kalın, istihbaratın artık sadece bilgi toplayan bir yapı olmaktan çıkarıldığını; krizleri yöneten, arabuluculuk yapan bir araca dönüştüğünü anlattı.

Ben bu cümleyi aylardır yazıyorum; Kalın STRATCOM’da resmen ilan etti. İstanbul bugün gizli istihbarat diplomasisinin güvenli limanı haline gelmiş durumda. Sahada çatışan servisler bile masada Türkiye’nin kurduğu masalarda oturuyor. Uluslararası çevrelerde artık “Kalın Vizyonu” diye konuşulan bu yaklaşım, Türk istihbaratının dünyaya açılan imzası oldu.

ANKARA CASUS TAKASI: DİPLOMASİNİN ZİRVE ANI

Kalın’ın istihbarat diplomasisinin tam olarak zirveye çıktığı anı söylemem gerekirse; hiç düşünmeden 1 Ağustos 2024’te Ankara’da gerçekleştirilen tarihi casus takasını gösteririm. O gün Teşkilat, Soğuk Savaş sonrasının en büyük takas operasyonuna imza attı. Yedi ülkenin cezaevlerinde tutulan toplam 26 kişi, Ankara’da eş zamanlı olarak takas edildi. Müzakere sürecinin başından son ana kadar takasın bütün güvenlik önlemleri, lojistik planlaması ve iletişim koordinasyonu doğrudan MİT tarafından yürütüldü. Bu, doğrudan MİT organizasyonuyla ve güven zeminine dayalı biçimde yürütülmüş bir operasyondu.

Takasın merkezinde dünyanın en güçlü üç istihbarat servisi vardı. ABD adına CIA, Rusya adına SVR ve FSB, Almanya adına BND sahnedeydi. Bu üç servis, yıllardır sahada birbirine karşı çetin operasyonlar yürüten rakip kurumlar. Ama o gün Ankara’da, Türkiye’nin kurduğu koordinasyon zemini sayesinde aynı pistte uçaklarını park ettiler ve MİT’in onayıyla rehineleri teslim alıp ülkelerine götürdüler. Polonya, Slovenya, Norveç ve Belarus da takasa taraf olan diğer dört ülkeydi.

Operasyonun ölçeği akıl alır gibi değildi. ABD’den iki, Almanya, Polonya, Slovenya, Norveç ve Rusya’dan birer uçak olmak üzere toplam yedi uçak aynı anda Esenboğa’ya indi. İkisi çocuk on kişi Rusya’ya, on üç kişi Almanya’ya, üç kişi ABD’ye teslim edildi. Rehinelerin uçaktan alınması, güvenli alanlara intikali, sağlık kontrolleri, parmak izleri, kimlik tasdik işlemleri ve gidecekleri ülke uçaklarına yerleştirilmesi; her bir adım MİT personelinin gözetiminde ve MİT’in talimatıyla yapıldı. Uçakların kalkışı bile MİT’in onayıyla gerçekleşti.

Uluslararası ağırlığı anlamak için şu manzaraya bakmak yeter: ABD Başkanı Joe Biden ve Başkan Yardımcısı Kamala Harris, takas anında Beyaz Saray’dan canlı yayınla rehinelerin kendilerine teslim edilmesini bekledi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Moskova’daki Vnukovo Havalimanı’na bizzat gidip takas edilen Rusları kırmızı halıda karşıladı. Almanya Başbakanı Olaf Scholz, dönüş uçağını Köln’de karşıladı. Dünyanın en güçlü üç liderinin aynı gün, aynı operasyonun son aşamasında sahneye çıkması tek bir anlama geliyordu: Süreç tek bir ülke tarafından yönetilmiş, o ülke de Türkiye’ydi.

Bu güven zemini bir günde kurulmadı. Kalın aylarca süren perde arkası temaslarını, farklı başkentlere yapılan sessiz ziyaretleri, doğrudan ve dolaylı kanal yönetimini bizzat yürüttü. Temmuz 2024’te taraflar Türkiye’de bir araya getirildi; müzakerelerin başından sonuna kadar arabuluculuk faaliyeti MİT tarafından üstlenildi. Bu takas sahnesinin her karesi Ankara imzalıdır; o imzanın altındaki isim de Prof: İbrahim Kalın’dır.

Yirmi yıldır uluslararası istihbarat dünyasını takip eden bir gazeteci olarak rahatlıkla söyleyebilirim: CIA ile SVR’yi aynı havaalanında, aynı dakikada, aynı koordinasyonla hareket ettirebilen bir istihbarat servisi dünyada parmakla sayılacak kadar azdır. MİT bunu sadece kapasitesi yettiği için değil, iki tarafın da Türkiye’nin arabulucu kimliğine tam güven duyduğu için başardı. İstihbarat diplomasisi, işte tam da budur. Askerin çözemediğini, diplomatın ulaşamadığını bir istihbarat servisi çözer. “Kalın Vizyonu” dediğimiz doktrin, 1 Ağustos 2024’te Esenboğa pistinde somut bir olaya dönüştü.

Bu operasyonun Türkiye’ye kazandırdığı itibar; sonraki dönemde Ukrayna-Rusya esir takaslarının, Gazze ateşkesi görüşmelerinin, Pakistan-Afganistan arabuluculuğunun ve bugün yaşanan Dolmabahçe-Antalya diplomasi trafiğinin kapısını açtı. İstihbarat diplomasisinin zirvesi Ağustos 2024’te görüldü; bugünkü hasat dönemi de o zirvenin doğrudan mirası.

YEDİNCİ KATMAN: “İSMİNİ KOYMADIĞIN ŞEY SENİN DEĞİLDİR”

Kalın’ın konuşmasının en felsefi cümlesi buydu. Başkalarının kelimeleriyle kendi hikayemizi anlatamayacağımızı söyledi; kendi kavramlarımızı, kendi dilimizi kurmamız gerektiğini vurguladı.

Bu cümle çok şey anlatıyor. Dünyada istihbarat dendiğinde akla hep İngiliz ekolü, Amerikan ekolü, Rus ekolü gelir. Kalın ise “Artık Türk ekolü de var” diyor; hem de Batı’dan ithal kavramlarla değil, kendi kelimelerimizle. Milli İstihbarat Akademisi bu yüzden kuruldu. Orada yeni nesil istihbaratçı değil, yeni nesil düşünen kafa yetiştirilecek.

BEBEK HOTEL’DE: “BİZİM ÇOCUKLARDAN JAMES BOND ÇIKMAZ”

Bu noktada çok özel bir hatırayı paylaşmak istiyorum. Yıllar önce MİT’in ilk sivil müsteşarlarından Sönmez Köksal ile İstanbul Bebek Hotel’de bir araya gelmiştik. Sönmez Bey bana çok açık konuştu: “Abdurrahman, Türk istihbaratı İngiliz MI6 seviyesine ulaşması çok zor. Bizim çocuklardan James Bond çıkmaz.” demişti.

O tarihte MİT’in başında Emre Taner vardı. Sönmez Köksal, Türk istihbaratının dünya ligine çıkmasına hiç ihtimal vermiyordu. O sözlerin üzerinden çok geçmeden, Hakan Fidan’ın önce Müsteşar Yardımcılığı’na, sonra Müsteşarlığa yükselişini yazdım. 13 yıllık Fidan dönemi boyunca Bebek Hotel’deki o cümle sürekli aklıma geldi. Çünkü MİT, Sönmez Bey’in tahmin ettiği yerde kalmadı; her yıl biraz daha yükseldi.

Bugün Kalın döneminde artık mesele başkasına benzemek bile değil. Kalın STRATCOM konuşmasında açıkça şunu söylüyor: “Kendi kelimelerimizi kendimiz kuracağız.” Türk istihbaratı artık başkasına benzemeyi hedef olarak seçmiyor; kendi ekolünü kuruyor. Yıllarca İngiliz MI6’yı, Amerikan CIA’yı, İsrail Mossad’ı, Rus SVR’yi takip etmiş bir gazeteci olarak şunu söyleyebilirim: Bir istihbarat servisinin kendi kavram setini kurabilmesi, dünya ligine çıkmasının birinci şartıdır. Kalın bu şartı açıkça ilan etti. Bebek Hotel’deki o sohbetin üzerinden geçen yıllarda şunu gördüm: İnanırsanız başarırsınız. MİT inandı, başardı. Şimdi Kalın’la birlikte kendi ekolünün adını koyuyor.

İNSAN, MAKİNE, YAPAY ZEKÂ

Kalın, MİT’in insan istihbaratını, teknik istihbaratı ve açık kaynaklardan (OSİNT) toplanan bilgiyi yapay zeka ile harmanladığını anlattı.

İşin sırrı tam burada. Dünya çok hızlı döndü. Hipersonik füzeler saniyelerle konuşuyor. Uydular her yeri görüyor. Yapay zekâ kendi başına karar verebiliyor. Hızla gelişen bu dünyada ayakta kalabilmek için klasik istihbaratçının refleksini artırmak şart. Kalın’ın anlattığı MİT; insanın tecrübesini makinenin hızıyla ve yapay zekânın işleme gücüyle birleştiren bir yapı. Bu birleşimin Türkiye’yi önümüzdeki on yılda oyun kurucu yapacağına inanıyorum.

SABAH’taki bir yazımda da bu noktaya dikkat çekmiştim: 15 Mach ve üzeri hızlara ulaşan bir hipersonik füzenin arkasında mutlaka on yıllara varan öncü bir istihbari casusluk ağı vardır. Bu tür sistemlerin fizik ve matematik mühendisliğine çarpan etkisi yapabilmesi, ancak öncü istihbaratın devrede olmasıyla mümkündür. Çin ve Rusya bu gerçeği çoktan kavradı. Bugün Çin istihbaratı, dünyada teknoloji casusluğunu en etkin kullanan servislerin başında geliyor; topladığı teknolojik bilgiyi doğrudan devlet gücüne çeviriyor. Artık savaş sahada değil, önceden elde edilen verilerle kazanılıyor. Kalın’ın kurduğu model de tam bu gerçeğe cevap veriyor.

“TÜRKİYE ARTIK OYUN KURUYOR”

“Türkiye artık sadece savunma sanayinde kendi ihtiyaçlarını karşılayan bir ülke değildir. Aynı zamanda oyun kuran, sahada ve masada denge belirleyen bir aktöre dönüşmüştür. Bu dönüşüm, güçlü siyasi irade ve kararlılıkla desteklenmeye devam edecektir.”

Prof. Dr. İbrahim Kalın, STRATCOM 2026 Zirvenin sonuna doğru Kalın’ın altını çizdiği bu cümle, benim için her şeyi özetledi. ASELSAN sahayı görür. ROKETSAN vurur. HAVELSAN yönetir. TUSAŞ derinlik verir. Ama bu devasa kapasitenin hedefi göstereni MİT’tir. Kalın işte bu koordinasyonu kurdu. Artık hedef istihbari akılla belirleniyor, vuruşu savunma sanayii yapıyor. İşte yeni Türkiye’nin güvenlik mimarisi.

29 Mart 2026 tarihli “İstihbarat Savaşları ve Bilgi Çağı” başlıklı yazımda da bu formülü ayrıntılı biçimde ele almıştım. Türkiye, İHA ve SİHA’da oyun kurucu oldu. Şimdi sıra; istihbarat, veri ve teknoloji ile bu başarıyı tamamlamakta. Bunu başaran bir Türkiye, sadece güçlü olmakla kalmaz; savaşın kurallarını da yeniden yazar.

HASAT DÖNEMİ BAŞLADI

Kalın’ın STRATCOM konuşmasını salonda dinlerken içimden şöyle geçirdim: Bu adam sıradan bir değerlendirme yapmıyor; bir yol haritası çiziyor. Şubat 2025’te “MİT Dünyanın Her Noktasında” başlıklı yazımda bu dönüşümün gelişini işaret etmiştim. Ekim 2025’te Milli İstihbarat Akademisi’nin ev sahipliğindeki uluslararası kongreyi üç gün boyunca izledikten sonra “İstanbul artık istihbarat diplomasisinin güvenli limanı” demiştim.

Bugün bu sözler kağıtta kalmış bir temenni değil; sahada, masada, kulislerde karşılığını buluyor. MİT artık bilgi toplayan değil bilgi üreten; olayı takip eden değil olayı önceden gören; yalnızca ülke içinde değil dünyada söz sahibi olan bir kurum. Son atamalarla birlikte önümüzdeki dönemde bu gücün çok daha artacağını öngörüyorum.

“Kalın Vizyonu” ve “İstanbul Modeli” diye anılan bu yaklaşımın adı artık tek kelimeyle özetlenebilir: Türk Ekolü.

Yirmi yıldır bu alanı takip eden bir gazeteci olarak son söz şu olsun: teşkilatta yeni dönem çoktan başladı. Bu dönem, Türk istihbaratı için en verimli on yıl olacak. Yeni savaş düzeninin kuralı da net: Parası olan değil, bilgiyi yöneten kazanır. Türkiye ise bilgiyi yönetme yolunda artık kararlı adımlarla ilerliyor.

Last minute… The highly anticipated TOKİ draw 2026 has started. With the shooting ceremony when President Erdoğan pushes the button, TOKİ draw results will be determined and citizens will have their new homes. President Erdoğan said, “The only solution for Istanbul is urban transformation. The more prepared and resistant Istanbul is to disasters, the stronger Istanbul will be. Therefore, I would like to make this call to all our citizens, come and evaluate the campaigns. Take action before it is too late.” he said.

President Recep Tayyip Erdoğan said, “I hope that the 100 thousand houses that we will draw within the scope of our 500 thousand social housing project will be beneficial for our Istanbul, our country and our nation, especially our beneficiaries.” he said.

President Erdoğan, in his speech at the “Host Türkiye” Istanbul draw ceremony held at the Atatürk Airport National Garden, expressed his pleasure in attending the ceremony.

Stating that today they are on the same side with the nation, with the same feeling and the same determination, President Erdoğan said, “Today, we are in beautiful Istanbul, where one era ends and another opens, and whose conquest was heralded by our Prophet. Look, this is not a city among cities, this is the accumulation of six centuries, the treasure of our ancestors, the most beautiful work of our nation. In the words of our late teacher Nihad Sami Banarlı, this place is ‘at least as beautiful as Istanbul Turkish, from all centuries and from all homelands, near and far.” It is a rich composition compiled and a unique result.’ “This is the longest-lasting place in the world, where the Fatih nation gathered all the beautiful, sublime and good values ​​in the lands of the empire they established on three continents.” he said.

Stating that Istanbul is a lofty, spiritual, respected and exceptional city, Erdoğan said, “Istanbul is our door to the world, Istanbul is our city of vision, Istanbul is the apple of our eye. I am happy to present you with new works, services and projects in this magnificent city where the sea and the land meet. I am eternally grateful to God who has given us the opportunity to be the recipient of your favor and to keep our promises.” I say let it be.” he said.

Thanking the Ministry of Environment, Urbanization and Climate Change for the ceremony, Erdoğan said, “I hope that the 100 thousand houses that we will draw within the scope of our 500 thousand social housing project will be beneficial for our Istanbul, our country and our nation, especially our beneficiaries. I wish each of my citizens who will live in these houses a healthy, peaceful and fruitful life with their families.” he said.

Emphasizing that cities are the identity documents of nations and title deeds of civilizations, Erdoğan said:

“From history to culture, from architecture to aesthetics, from literature to art, the roots of a nation are hidden in cities. In this respect, cities are not just composed of buildings, structures, streets, avenues and squares. History lies in them, today’s heart beats in them, and the horizon of the future arises in them. For this reason, protecting the city means bringing the past and the past together. It means carrying culture and civilization to the future together with the nation. To be respectful of ancestors, to hold on to the trust, to people.” Investing means contributing to the common heritage of humanity.”

President Recep Tayyip Erdoğan said, “With the help of TOKİ, we have put 1 million 762 thousand social housing units into the service of our nation so far.” he said.

In his speech at the “Host Turkey” Istanbul draw ceremony held at the Atatürk Airport National Garden, Erdoğan said that, as the AK Party, they have been striving to improve the cities and serve the nation properly for 23.5 years.

Expressing that they see all cities, especially Istanbul, as “places where the beauty of Allah is manifested”, in the words of the late Turgut Cansever, Erdoğan stated that they are making sincere efforts to improve the infrastructure of the cities and make them more resistant to earthquakes.

Stating that social housing and urban transformation moves are the most concrete manifestations of these efforts, Erdoğan said, “I would like to express this with great pride today. We have put 1 million 762 thousand social housing into the service of our nation so far through TOKİ.” he said.

Pointing out that these residences have provided more than 6 million citizens with modern living spaces with mosques, parks, walking paths and other social facilities, Erdoğan continued as follows:

“We did not see the issue only as new housing production. We rolled up our sleeves to ensure the safety of our cities and reduce the risky building stock. To date, we have managed to transform 986 thousand independent sections in Istanbul and 2 million 262 thousand throughout Turkey. The construction process of 232 thousand 533 independent sections in Istanbul and the project process of 125 thousand continue within the scope of urban transformation works. The construction of a total of 264 thousand independent sections in 81 provinces continues within the framework of urban transformation activities. To further accelerate the transformation process, we have implemented the ‘Half is on Us’ campaign. As of today, we have included 316 thousand independent sections in the ‘Half on Us’ campaign. Within the scope of the campaign, the transformation of 83 thousand independent sections is ongoing and the project and construction works of 233 thousand independent sections are continuing. Today, I have to underline this fact once again: The only solution for the security of Istanbul is urban transformation. Istanbul has no more urgent and more priority agenda than this. “If this happens, Istanbul will be that much stronger. That’s why I want to make this call to all our citizens: Come and take advantage of these campaigns and take action before it’s too late to transform your building. I express once again today that I expect special sensitivity from all our citizens on this issue.”

BREAKING NEWS: TOKİ DRAW HAS STARTED: President Erdoğan pushed the button: New houses will find their owners! | Video

“WE HAVE BEEN TAKING OUR LIVES WITHOUT CARING ABOUT THE EARTHQUAKE TOURISTS WHO WANT TO MAKE PROFIT FROM THE PAIN”

Erdogan explained that while they were doing these in the field of urban transformation, they were also working with a spirit of full mobilization in the earthquake zone.

Stating that they laid the foundations of earthquake residences within 15 days immediately after the earthquakes that occurred on February 6, 2023, in which more than 53 thousand lives were lost, Erdoğan said, “We delivered the first keys in 45 days. We reconstructed and revitalized our earthquake zone in a very short time with more than 200 thousand personnel in 174 separate project areas, 3 thousand 500 construction sites. We restored 11 provinces with their parks, gardens, infrastructure, We revived it with its bazaars, historical buildings, streets, squares and avenues. We worked hard, ignoring the earthquake tourists who wanted to profit from the pain. ‘The government will be buried under this rubble.’ We gave the best answer to those who expected us to fail by achieving a historical success. Here you saw it too. Last December 27, less than 3 years after the earthquake, we delivered more than 455 thousand houses and workplaces to disaster victims. Thank God, these brothers and sisters are now sitting comfortably in their new homes with their families and loved ones in peace.” He used his expressions.

President Erdoğan said that production, trade, education and social life have regained their vitality with their old rhythm in the cities affected by the earthquake.

Erdoğan said, “May God not test us with such difficult tests again,” and once again commemorated the lives lost in the “Disaster of the Century.”

Erdoğan said, “Again, I would like to take this opportunity to express my gratitude to our earthquake victims who believed in their state from the very beginning, despite all the pain they experienced. I would like to thank our workers, civil servants and engineers who sacrificed their sweat in the field, TOKİ, our contractor companies, and everyone who contributed to the rise of our cities from the ashes.” he said.

“NONE OF THESE DOES NOT EVEN CARE ABOUT THE MAIN OPPOSITION PARTY”

Erdogan said:

“Even the dreams of the main opposition cannot reach the levels we have reached. They can never go beyond slandering what has been done, slandering those who serve, those who produce business and commerce. There is a deep mental difference between us and the main opposition, just as night and day, black and white are different. We are concerned with doing business, producing work, producing solutions to the problems of our cities. They, on the other hand, seek to siphon off the municipalities and add to their wealth. Our agenda is to set stone upon stone for all our cities, including Istanbul. “There are money towers, baklava boxes filled with euros and million-dollar bribe deals on their agenda.”

Emphasizing that they regard the will of the ballot box in the Local Government Elections and General Elections as the trust of the nation, Erdoğan said, “They see the municipalities as a booty to be plundered. Citizens were suffering in the cities they governed, traffic had become unbearable, and there were disruptions in the most basic services. Promises made in the squares were not kept. None of these even care about the main opposition party.” he said.

“THEY ARE TRYING TO PRODUCE ANTI-REPUBLICAN RISK EVEN FROM OUR MEHTER MARCH”

President Erdoğan continued his words as follows, underlining that the main opposition is disconnected not only from the nation’s agenda but also from its history:

“They lack the historical consciousness to the point of protesting our mehter march, with which our heroic ancestors have enthused the battlefields for centuries. The big men have given up on their work, they are turning their backs on the mehter band consisting of children on Children’s Day. They are trying to create anti-Republic sentiment even from our mehter march by calling it sultanate, by calling it sultanate. It is not funny if you say it is funny, it is not logical if you call it logical. Like in that famous song of the late Ahmet Kaya ‘Any way you look at it, it’s inconsistency, any way you look at it, it’s stupid?’ When we see the main opposition’s disorganized situation, we say, ‘May God give them wisdom.’ Believe me, we can’t do anything other than saying this.”

President Recep Tayyip Erdoğan said, “We are launching our Social Housing for Rent practice in Istanbul for the first time in Türkiye, and we are establishing the rental system through TOKİ. We will take the first step of the project with 15 thousand social housing for rent.” he said.

In his speech at the “Host Turkey” Istanbul draw ceremony held at the Ataturk Airport National Garden, Erdogan reminded that on October 24, 2025, they commissioned the “Housing Project of the Century”, the largest social housing move in the history of the Republic, and started the mobilization of 500 thousand social housing.

Stating that they have finalized the draws in 80 provinces, which they started on December 29 last year, and that today they will determine the beneficiaries in Istanbul, where they allocated 100 thousand houses within the scope of the project, Erdoğan said:

“We will offer our houses for sale with state guarantee, 10 percent down payment and maturity up to 240 months. Installments will be between 7 thousand 313 liras and 11 thousand liras. With this payment model, our citizens will own houses in a long-term, low installment and safe way. After the draw, we will lay the foundations and deliver our houses to our citizens as soon as possible. In addition, we are launching our Social Housing for Rent application in Istanbul for the first time in Türkiye, “We are establishing the rental system with the help of TOKİ. We will take the first step of the project with 15 thousand social housing rentals. I hope it will be auspicious for our Istanbul and our country.”

Pointing out that the “Housing Project of the Century” is not only a breakthrough limited to housing production, but also the construction of people-oriented and full-fledged living spaces, Erdoğan said, “We are adding a brand new dimension to this project with our neighborhood mansions. In the 500 neighborhood mansions to be built under the coordination of TOKİ, there will be 500 mosques, 500 family health centers, 500 day care homes, 500 handicraft production centers, 500 gyms and “There will be 500 guesthouses. With our neighborhood mansions, we will bring structures that will keep our neighborhood culture alive, protect our values and serve very important functions for our cities, and bring good luck to our cities and our nation.” he said.

President Erdoğan wished that the project would be beneficial and that the beneficiaries would live in these houses with peace, pleasure and pleasure.

NOTES FROM THE PROGRAM

In the program, Minister of Environment, Urbanization and Climate Change Murat Kurum and Mass Housing Administration (TOKİ) President Mustafa Levent Sungur made speeches.

At the ceremony where TOKİ’s promotional film was shown, President Erdoğan prayed after his speech.

Erdoğan then pressed the button for the draw with his entourage.

Every year, on April 25, a “Dawn Service” is held at Anzac Cove on the Gallipoli Peninsula as part of the Çanakkale Land Wars commemoration ceremonies. Historical documents reveal that the Ottoman Empire, before the Republic, took care of the graves of Australian and New Zealand soldiers in this region, which is known to the public for the message that Mustafa Kemal Atatürk sent to Anzac mothers in 1934, “You should be side by side with the Mehmetçiks. Mothers who send their children to war from distant lands! Stop your tears. Your children are in our bosom.”

THEY SURROUNDED THE GRAVES WHILE WITHDRAWING
When the British and French left the Gallipoli Peninsula, they surrounded the cemeteries and some monuments created during the war with stones, thorns, bushes and trees. In 1916, through the neutral US Embassy, ​​England conveyed its request for the protection of soldiers’ graves in Gallipoli to the Ottoman authorities. Upon request, the Ottoman General Staff instructed the 5th Army Command to ensure the protection of foreign soldiers’ graves and their burial procedures.

1-Foreign Graves in the Gallipoli Peninsula

ENVER BEY’S EXTERNAL AND INTERNAL SECURITY SENSITIVITY

Minister of War and Deputy Commander-in-Chief Enver Pasha, in his assessment in March 1916, warned that political and military purposes could be pursued through cemeteries.

POPULAR REPRESENTATIVE RECORDED THAT THE OTTOMAN PROTECTED FOREIGN TOMBS

In the report prepared by the Papal Representative Monseigneur Dolci, it was noted that the foreign graves in Gallipoli were largely protected, the destroyed ones were repaired and the necessary precautions were taken by the Ottoman administration.

Anzac Graves on the Gallipoli Peninsula

Anzac Bay in Çanakkale is known for the message that Mustafa Kemal Atatürk sent to the mothers of Anzac (Australian and New Zealand Corps) soldiers in 1934: “You are sheep, side by side with the Mehmetçiks. Mothers who send their children to war from distant lands! Stop your tears. Your children are in our bosom.” Every year, on April 25, a “Dawn Service” is held at Anzac Cove on the Gallipoli Peninsula as part of the Çanakkale Land Wars commemoration ceremonies. The rulers and people of both countries are grateful to Türkiye and the Republic for the care shown to the Anzac graves and the opportunities provided for the ceremonies. However, the Ottoman Empire is missing in the “thank you” section. Because historical documents reveal that the Ottoman Empire claimed the graves of Australian and New Zealand soldiers before the Republic.

Pope Benedict XV in 1915-1922

The Battle of Gallipoli is known as a set of front battles that took place between the Ottoman Empire and the Allied Powers in 1915, with sea and land operations on the Gallipoli Peninsula, and resulted in the definitive defensive success of the Ottoman Empire. This war prevented the occupation of Istanbul, changed the course of the war and played a decisive role in Mustafa Kemal’s rise to prominence as a military leader. While Türkiye commemorates its heroes on March 18, Çanakkale Victory and Martyrs’ Memorial Day, the Anzacs commemorate their losses with the “dawn service” on April 25.

HE WAS BURIED IN MASS GRAVES: Çanakkale Onsekiz Mart University Faculty Member Dr. According to Mithat Atabay’s research, the Allied Powers buried their soldiers who lost their lives in certain areas while the war was still going on in the Gallipoli Peninsula. The bodies of many soldiers were buried in mass graves due to the weather conditions and the brutality of war. When the British and French left the Gallipoli Peninsula, they surrounded the cemeteries and some monuments created during the war with stones, thorns, bushes and trees.

Graves of Anzacs who died on 19 May 1915

THE BRITISH ARE MAKING A REQUEST FROM THE OTTOMAN THROUGH THE NEUTRAL USA: Dr. According to Atabay’s findings, in 1916, the British requested that the Turks show the necessary respect and protection to the graves of their soldiers who lost their lives in the Gallipoli Peninsula, through the USA, which was a neutral state and mediated the humanitarian requests of the states that the Ottomans fought with. Upon this request, the Ottoman General Staff gave the necessary instructions regarding this issue to the 5th Army Command in the region. Minister of War and Deputy Commander-in-Chief Enver Pasha, in his response to the issue in March 1916, stated that the graves on the Gallipoli Peninsula, especially those within the Ottoman defense system, would be moved further back, even if they belonged to the Ottomans, due to the health of the soldiers and the necessity of the fortifications.

Angelo Dolci 1915-1922 Papal Representative in Istanbul

ENVER PASHA’S WORRY: Dr. According to the information Mithat Atabay gave to SABAH, according to Enver Pasha, the British and French would want to visit these cemeteries constantly, using them as an excuse, and they would want to keep the Ottoman Government constantly busy by building monuments and cemeteries covering large and wide areas. Enver Pasha openly stated that the British and French would exploit human emotions, and he would underline that the way to do this was the cemeteries and monuments of foreign soldiers in the region.

Nithat Atabay

INSTRUCTIONS ARE GIVEN TO THE FIFTH ARMY

The Ottoman Empire gave the necessary instructions to the 5th Army to prevent any damage to both its own martyrs’ cemeteries and monuments and foreign cemeteries and monuments in Gallipoli, and ensured that the bodies of soldiers who were exposed or could not be buried due to rain, floods and other natural reasons were buried with a unit of two hundred people.

ALLOWED FOR THE PAPAL REPRESENTATIVE TO VISIT THE BATTLE FIELDS IN GALLIBOLI: Dr. According to Atabay, he allowed Papal Representative Monseigneur Dolci to tour the battlefields in Gallipoli in order to alleviate concerns about the issue. In his report prepared after his investigations in the Gallipoli Peninsula, Dolci stated that the wooden crosses erected in foreign graves were dismantled, burned and destroyed by soldiers and civilians in cold weather.

“POSITIVE” REPORT FROM DOLCİ: Dolci, who noted the above issues, reported that despite these findings, the graves were generally intact, that the Ottoman Empire took the necessary precautions to eliminate such negativities, that the destroyed graves were maintained and surrounded by barbed wire, and that stones were placed in the graves whose cross signs were missing. He even informed the Pope that he could allow the Ottoman authorities to transfer some graves of foreigners to their country if an application was made.

Papacy: OTTOMAN IS RECORDING THE NECESSARY CARE AND PROTECTION: In the statement made by the Papacy, it was noted that there was no situation to worry about. The statement also noted that the Ottoman Empire showed the necessary care and protection to the cemeteries on the Gallipoli Peninsula.

On the occasion of the 111th anniversary of the Çanakkale Land Wars, a commemoration ceremony was held at the Martyrs’ Monument with the participation of representatives from many countries as well as Türkiye. The ceremony in the monument area started with Çanakkale Governor Ömer Toraman laying a wreath with a star and crescent motif on the Atatürk Monument. After a moment of silence and a firing of respect by the guard of honor, the program continued with the raising of the Turkish flag accompanied by the National Anthem. In his speech, Çanakkale Governor Toraman said that they came together here today not only to commemorate a military struggle, but also to keep alive the memory of a period that left deep traces in human history, and to commemorate the sacrifices and pain of those days with a common understanding. Toraman stated that while Çanakkale most clearly reveals the destructiveness of war and its heavy cost on human life, it is also a historical scene where courage, sacrifice and human dignity are most strongly manifested.

GLORIOUS HOMELAND DEFENSE
Ministry of Culture and Tourism Çanakkale Wars Gallipoli Historical Area Head İsmail Kaşdemir reminded that the Çanakkale Land Battles were a rare battle in world history and stated that the Turkish nation defended its great and glorious homeland in Çanakkale and was successful and won a very clear and justified victory.

Stating that these lands, where the ceremony was held, witnessed great pain and tears, Kaşdemir said: “One of the biggest and toughest wars in human history took place in these lands. These lands, which witnessed great suffering 111 years ago, have now become the land of peace and tranquility. The Historical Area, the world’s best-preserved battlefield and the world’s largest open-air museum, hosts millions of visitors every year.”

THEY FLYED FOR THE MARTYRS
At the commemoration ceremony, Quran recitation was performed and prayers were made for the soldiers martyred in Çanakkale. After the Janissary Band performance, the 57th Infantry Regiment and foreign soldiers, veterans and scouts made a ceremonial parade. Protocol members then went to the area established on the sea side of the Martyrs’ Monument and watched the show of the Turkish Air Force’s show team, Turkish Stars, over the Dardanelles.

A packaging company operating in Istanbul Büyükçekmece was shaken by the shock of fraud. It was revealed that the company’s finance director HY, who has been an employee for 20 years, defrauded the company of 211 million lira through the shell company he established.

COUNSELING GAME
The investigation, which started with the notice of General Manager LB, who applied to the Büyükçekmece Chief Public Prosecutor’s Office, revealed an incredible profiteering plan. Finance director HY had a female colleague working in the same company establish a consultancy company on paper. Starting from the beginning of 2024, millions of liras of money began to be transferred from the main company to this shell company under the name of “consultancy service”. Allegedly, after a while, HY took over 2/3 of the consultancy company he founded. When the company’s accountant noticed the situation, HY and his accomplices included the accountant in the plan. It was determined that the accountant, who received a salary of 80 thousand TL from his own company, was given a monthly salary of 200 thousand TL from the shell company as hush money. In the studies carried out, it was determined that the suspects transferred 211 million lira to the company they established in order to defraud the company they worked for. While the Public Security Branch Directorate teams were deciphering the heist, they found that the shell company was not working with any other company and that no money was entering its account from another company. The suspects were detained. The suspects, who were later referred to the courthouse, were arrested by the court.

President Recep Tayyip Erdoğan attended the Formula 1 Turkish Grand Prix Promotion Program held at the Presidential Dolmabahçe Working Office. Stating that Formula 1 is among the world’s largest sports organizations with its viewing pleasure, young followers and pioneering in automobile technologies, Erdoğan said:

WE HOSTED IT 9 TIMES: In our country, Formula 1 has a significant number of followers and even enthusiasts from all ages, especially our young people. While the races reach around 19 million people in our country, they are closely followed by approximately 7.5 million followers on social media. We hosted Formula 1 a total of 9 times, including 7 races between 2005-2011 and 2 races in 2020 and 2021 during the Covid period. The first race in 2005 broke the record in the history of our Republic with more than 110 thousand spectators in the stands alone. Legendary races, unforgettable events and hard-to-break records, Istanbul

It engraved the Park in memories as one of the most popular tracks of Formula 1.

When we look at Türkiye’s history full of success, I believe that returning to Formula 1 from 2027 will add great value to the championship. Istanbul Park, which is a favorite of racing fans especially with its eighth corner, will hopefully host eye-catching, exciting and enjoyable races for five periods between 2027-2031.

A SIGN OF TRUST IN Türkiye: Türkiye’s re-inclusion in the Formula 1 calendar; I see it as a new sign of great confidence in our country’s strong organizational ability, modern sports and health infrastructure, its deep maintenance of its region’s role as an island of stability in recent years, and of course the hospitality of the Turkish nation. As Türkiye, we will not disappoint this trust as before and will host the races with a perfect organization in every respect. I wholeheartedly congratulate everyone who contributed to bringing Formula 1 to our country and Istanbul. I hope that Türkiye, a motor sports country, will continue to grow stronger with Formula 1 in the coming years.

FORMULA 1 VEHICLE TOURED IN THE STREETS OF ISTANBUL
With the start given by President Recep Tayyip Erdoğan, the Formula 1 car took to the streets of Istanbul. Departing from Galataport, the vehicle traveled along the European side of the Bosphorus, between Karaköy and Beşiktaş, and reached the Presidential Office in Dolmabahçe. The F1 car’s journey in Istanbul was broadcast live by national and international media.

‘WITH YOUR VISION, WE BROUGHT THIS SPORT TO ISTANBUL’
Formula 1 CEO and President Stefano Domenicali said, “Mr. President, we brought this sport here with your vision. I thank you all and I also thank you for following Formula 1. We are very happy that a sport with millions of fans is coming to Istanbul again. We will enjoy this country and this city as well.”